نام علمی : Ficus elastica
خانواده : Moraceae
مشخصات گیاهشناسی
فیکوس به صورت درختچهای رشد میکند، اما این گیاهان میتوانند تا بیش از 30 متر در زیست بوم خود در جنوب شرقی آسیا رشد کنند اما در کشور ما فیکوس به عنوان یک گیاه آپارتمانی بین1 تا 3 متر در هر مکانی ارتفاع میگیرد. فیکوس برگهای چرمی و پهنی دارد و در رنگهای مختلفی موجود میباشد. گلهای این گیاه معطر یا رنگین نیست و جلب توجه نمیکند. این درختچه زیبا معمولاً در محیط گلخانه ای و آپارتمانها نگهداری میشود و برگهای آن به رنگهای سبز و ابلق دیده میشود. زادگاه گیاه فیکوس آسیای استوایی است. در هوای آزاد ارتفاع آن به ۳۰ متر میرسد. دارای شیرآبه مخصوص است که با زخمی شدن از پوست آن جاری میگردد. گیاهی مناسب، جهت نگهداری در منازل و آپارتمان میباشد. برگها پهن و براق و چرمی با نوک تیز و به صورت متناوب در طول ساقه میرویند. با ریزش برگهای پیر در قاعده، ساقه گیاه حالت بدمنظر به خود میگیرد که در این حالت میتوان آن را از نزدیکی سطح خاک قطع تا گیاه جوان گردد و از اندام هوایی به عنوان منبع تکثیر استفاده نمود.
نور
فیکوس الاستیکا گیاهی با نیاز نوری زیاد است. برای نوردهی این گیاه آن را در مجاورت پنجره جنوبی، غربی یا شرقی که نور آن توسط یک پرده حریر فیلتر شده است قرار دهید. نهایت فاصله گلدان تا پنجره برای این گیاه یک متر است. ر صورتی که فیکوس الاستیکا نور مورد نیاز خود را دریافت نکند، برگ های آن آویزان شده و ریزش پیدا می کنند. نور مستقیم و زیاد موجب سوختن برگ های این گیاه شده و با بروز علائم مانند لکه های تاور مانند قابل تشخیص است. فیکوس های بلک، شرابی و ابلق نیاز نوری بیشتری نسبت به فیکوس سبز دارند.
آبیاری
آبیاری فیکوس الاستیکا هنگامی که یک سوم الی یک دوم خاک گلدان خشک شد باید انجام شود. در صورتی که این گیاه را در بازه های نزدیک به هم آبیاری نمایید این گیاه مستعد ابتلا به بیماری های قارچی شده و ریشه آن پوسیده می شود. این بیماری با ایجاد لکه های قارچی قهوه ای روی برگ و افتادگی برگ ها نمایان خواهد شد. در صورتی که آبیاری فیکوس الاستیکا در بازه های طولانی و دور از هم انجام شود گیاه خشکی کشیده و برگ های آن آویزان می گردد. علاوه بر آن فیکوس الاستیکا حساسیت بالایی نسبت به کلر و املاح موجود در آب دارد؛ بنابراین از آب تصفیه شده یا آب بیات (آبی که به مدت حداقل ۴۸ ساعت در یک ظرف روباز نگهداری شده است) برای آبیاری این گیاه استفاده نمایید. فیکوس الاستیکا برای شادابی و سبز ماندن به رطوبت محیطی بالای ۵۰ درصد نیاز دارد. بنابراین برای تامین رطوبت مورد نیاز گیاه از جزیره بزرگ استفاده کنید. به علاوه مه پاشی های مکرر نادرست و بدون داشتن تهویه، سبب بیماری های قارچی و بروز لکه های قهوه ای رنگ روی این گیاه می گردد.
تغذیه
برای تغذیه فیکوس الاستیکا از NPK (۲۰-۲۰-۲۰) + کود Micro + کلات آهن به صورت ماهیانه + محلول پاشی گیاه توسط کودهای مخصوص ماهیانه فیکوس الاستیکا + هر سه ماه یکبار آبیاری گیاه توسط هیومیک اسید استفاده نمایید. تغدیه نمودن فیکوس الاستیکا با توجه به نیاز تغذیه ای بالای آن الزامی است و در صورتی که این گیاه دوز اشتباه با روش غلط کود دریافت نماید، برگ های آن افتاده خواهند شد. به علاوه کمبود مواد مغذی منحر به ریزش برگ های این گیاه می شود.
خاک
مناسب ترین خاک برای فیکوس الاستیکا خاک لومی است که دارای مقدار اندکی ترکیبات رسی باشد. وجود ترکیبات رسی برای نگه داشتن رطوبت در خاک گیاه فیکوس الاستیکا الزامی است. به این نکته توجه نمایید که خاک باغچه به هیچ عنوان مناسب فیکوس نیست؛ زیرا این گیاه خاک بسیار سبک را نمی پسندد و با تبخیر سریع آب موجود در خاک، فیکوس دچار تنش های خشکی شده و به سرعت برگ های آن افتاده خواهد شد. بنابراین توصیه می شود هر شش ماه یکبار به میزان حداقل یک پنجم الی یک چهارم از سطح خاک فیکوس را با ورمی کمپوست تعویض نموده و خاک آن را تقویت نمایید تا نیازهای تغذیه ای این گیاه به خوبی برطرف شوند. نگهداری فیکوس در خاک های فقیر و یا نگهداری این گیاه در گلدانی که ریشه در آن پر کرده است برای مدت طولانی موجب ریزش برگ ها می شود. به علاوه این گیاه به تعویض نادرست خاک گلدان بسیار حساس است و برگ های آن آویزان می شوند. بنابراین گلدان این گیاه را با روش اصولی و صحیح تعویض نمایید و از پوکه و لیکا برای زهکشی این گیاه به هیچ عنوان استفاده نکنید؛ زیرا گیاه را مستعد بیماری های قارچی و پوسیدگی ریشه خواهد نمود.
نکات
ازعلتهای زرد شدن برگهای گیاه آبیاری بیش از اندازه، بستر دائم خیس، غرقاب کردن خاک است. برای آبیاری مجدد گیاه اجازه دهید خاک گلدان خشک شود.
ازعلتهای ریزش برگهای گیاه افراط و تفریط در آبیاری و غرقابی شدن خاک به دلیل عدم زهکش مناسب گلدان و کاهش نور محیط را میتوان نام برد.
دلیل خشک و لوله شدن برگها نور مستقیم خورشید و یا دیر شدن زمان آبیاری گیاه و همچنین دادن کود بیش از اندازه به گیاه میتواند موجب لوله شدن برگهای گیاه میشود. برای رفع این مشکل میتوانید گیاه را به مدت 15 دقیقه داخل تشت آب قرار دهید.
دلیل رنگ پریدگی و ریز شدن برگهای گیاه یا توقف رشد آن نشان دهندهی کوچک بودن گلدان یا کمبود مواد مغذی خاک است. ریشهها را بازدید و در صورت نیاز گلدان گیاه را با گلدان یک سایز بزرگتر تعویض کنید. در غیر این صورت با کود مناسب گیاه را تقویت کنید.
نور زیاد باعث بیرنگ شدن برگها این مشکل را ایجاد میکند، برای رفع آن گیاه را به مکان پرنورتری منتقل کنید.
ایجاد لکههای قهوهای بر روی برگها و ریزش آنها معمولا به علت سرد بودن هوا بروز میکند. در صورت ایجاد این مشکل گیاه را به مکان گرمتری منتقل کنید.
شپشک آرد آلود باعث زخمهای پنبهای شکل سفید رنگ در سطح برگها می شود. برای حل این مشکل هر دو هفته یکبار تا رفع کامل علائم با سم حشرهکش نفوذی گیاه را سمپاشی کنید. همچنین استفاده از پنبهی آغشته به آب و صابون و پاک کردن برگها و ساقهی گیاه با آن میتواند در کاهش آفت بسیار موثر باشد.
کنه قرمز باعث ایجاد تارهای عنکبوت در سطح زیرین برگها میشود. برای رفع مشکل هر دو هفته یکبار با سم کنهکش سمپاشی کنید و این کار را تا از بین رفتن کامل علائم ادامه دهید. غبارپاشی نیز در کاهش آفت موثر است.
سوالات متداول
دلیل اصلی افتادگی برگها در فیکوس آبیاری بیش از اندازه است. اما بایستی توجه کنید که آبیاری کم نیز به همان اندازه آبیاری بیش از اندازه میتواند خطرناک باشد.از عوامل دیگری نیز مانند پوسیدگی ریشه ها، نور ناکافی، تغییرات فصلی، آفات و حشرات و بیماریهای باکتریایی و عفونتهای قارچی نیز می توانند باعث ایجاد این حالت در گیاه شما شوند.
فیکوس علاقه ی زیادی به میزان زیادی نور روشن و غیر مستقیم دارد. گیاه شما در طول تابستان از انتقال به فضای بیرون از خانه لذت می برد، اما بایستی گیاه را از نور مستقیم خورشید محافظت کنید تا دچارسوختگی برگ نشود.
در مرحله اول بایستی توجه داشته باشید که به طور معمول گیاهان برگهای مسن تر را که توانایی تولید انرژی خود را از دست داده اند، حذف می کنند. زمانی که گیاه نتواند انرژی مورد نیاز خود را از ریشه ها جذب کند و مواد غذایی در دسترس گیاه نباشد، برای حفظ برگهای جوانتر و ایجاد برگ جدید، بخشی ازعناصر غذایی از برگهای پیرتر به برگهای جوانتر منتقل می شوند و برگهای پایینی از بین میرود. در صورتی که علائم مشکلات قارچی در گیاه مشاهده نشود، استفاده منظم از کودهای تقویتی توصیه می گردد.
شما میتوانید با کلیک کردن روی این لینک با رزرو گیاه پزشکی با گیاه پزشکان حرفه ایی مجموعه رضوانی ارتباط بگیرید.


