نام علمی : Nephrolepis exaltata
خانواده : Lomariopsidaceae
مشخصات گیاهشناسی
گیاه سرخس از قدیمی ترین و محبوب ترین گیاهان آپارتمانی می باشد که در اکثر خانه ها یافت می شود. گیاه سرخس برگ شمشیری که بومی نواحی استوایی و جنوب آمریکاست و در جهان با نام های مختلفی شناخته می شود مانند: فوژر، سرخس، گلوش، دیشار و فرن که نام اصلی آن همان سرخس برگ شمشیری می باشد. سرخس از جمله گیاهان همیشه سبز است که در طبیعت ارتفاع آن به حدود 2 متر هم می رسد و در صورت استفاده در گلدان هم ایستاده و هم آویز موجود است. این گیاه به شکل گسترده ای در جنگل های مرطوب رشد می کند و در شمال ایران نیز به صورت وحشی رویش دارد.
سرخس گیاهی همیشه سبز از دسته نهانزادان آوندی و بدون گل و دانه است، تولید مثل آن از طریق هاگ صورت میگیرد. نگهداری از گیاه سرخس برگ شمشیری راحت است بنابراین به خوبی می توانید آن را در داخل منزل پرورش دهید، این گیاه زیبا در مناطق نسبتاً گرمسیری به خوبی رشد می کند اما خشکی هوا را دوست ندارد. ۳۰ گونه متنوع از سرخس وجود دارد که در بیشتر گونه ها ساقه ای وجود ندارد و برگ ها به شکل مستقیم از خاک و از ساقه زیر زمینی بیرون می آیند، اندازه برگ های سرخس در فضای خانه ۲۰ تا ۷۰ سانتی متر است. برگ های آن به صورت آویزان است و می توان آن را علاوه بر گلدان در سبدهای آویزان نیز نگهداری کرد. در مقایسه با انواع دیگر سرخس ها، سرخس برگ شمشیری مقاومت بیشتری دارد، به طوری که حتی در برابربادهای شدید هم آسیب نمیبیند که آن را برای قرارگیری در بالکن و باغچه نیز مناسب می کند.
نور
بهترین مکان برای نگهداری سرخس در مجاورت پنجره شمالی بزرگ نورگیر، پنجره شرقی یا پنجره غربی و جنوبی است که نور آن توسط پرده حریر فیلتر شده است. اگر سرخس را در مجاورت نور زیاد مستقیم قرار دهید برگ های آن کم رنگ شده و پژمرده می گردد. به علاوه زردی و ریزش برگ ها نیز در اثر دریافت نور زیاد مستقیم است. در صورتی که نور کافی به این گیاه نرسد برگ های آن زرد شده و ریزش پیدا می کنند. به علاوه حالت علفی به خود گرفته و کم پشت می گردند و فاصله برگچه ها از یکدیگر زیاد می شود. برای نگهداری صحیح گیاه سرخس لازم است که تهویه هوای محیط را به خوبی انجام داده و پنجره ها را به صورت روزانه باز نمایید. در صورتی که در شهرهای شمالی زندگی می کنید می توانید در بهار و تابستان سرخس را در سایه و در فضای باز نگهداری نمایید.
تغذیه
برای تغذیه سرخس از کود NPK (۲۰-۲۰-۲۰) با نصف دوز عادی + کود میکرو با نصف دوز عادی + کلات آهن با نصف دوز عادی هر دو ماه یکبار استفاده نمایید. به علاوه هر سه ماه یکبار آبیاری گیاه توسط هیومیک اسید توصیه می شود. در صورتی که کوددهی با روش غیر اصولی و با دوز زیاد انجام شود برگ های سرخ زرد شده و ریزش پیدا می کنند. تغذیه گیاه توسط ۲۰-۲۰-۲۰ با دوز کامل توصیه نمی شود؛ زیرا موجب مسمومیت گیاه، توقف رشد و ریزش برگ های آن می گردد. در صورتی که گیاه شما دچار مسمومیت شد خاک گیاه را خاک شوی نمایید و آن را با هیومیک اسید آبیاری کنید. در صورتی که گلدان را بیش از یکسال تعویض نکنید، خاک گلدان فقیر شده و ریزش برگ ها رخ خواهد داد.
آبیاری
برای آبیاری سرخس پس از خشک شدن یک پنجم خاک گلدان یعنی ۲ الی ۳ سانت از سطح خاک گلدان اقدام نمایید. سرخس به املاح و کلر موجود در آب حساس است؛ بنابراین برای آبیاری این گیاه از آب تصفیه شده یا آب بیات (آبی که به مدت ۴۸ ساعت در یک ظرف روباز نگهداری شده است) استفاده کنید. آبیاری این گیاه در بازه های زمانی نزدیک به یکدیگر منجر به پوسیدگی ریشه، خاکستری شدن و ریزش برگ های آن خواهد شد. بنابراین توصیه می کنیم که فاصله بین دو آبیاری را رعایت نمایید و در عین حال به گیاه خشکی ندهید؛ زیرا آبیاری در زمان های طولانی موجب زردی و خشک شدن برگ ها می گردد. تامین رطوبت مورد نیاز برای رشد گیاه الزامی است. در صورتی که میزان رطوبت محیط نگهداری سرخس کمتر از ۵۰ درصد باشد، سرخس با توقف رشد مواجه شده و برگ های آن خشکیده شده و می ریزند. برای تامین رطوبت محیطی این گیاه از جزیره بزرگ یا بخور سرد استفاده کنید. مه پاشی روی این گیاه موجب بالا رفتن احتمال ابتلا به بیماری های قارچی می شود؛ بنابراین اسپری کردن آب روی گیاه را تنها برای تمیز شدن برگ ها هر دو الی سه هفته یکبار انجام دهید و برای تامین رطوبت از روش مه پاشی استفاده نکنید.
خاک
مناسب ترین خاک برای نگهداری سرخس، خاک سبک مخصوص گیاهان آپارتمانی است که حاوی مقدار قابل توجهی مواد مغذی است که میزان پرلیت یا شن آن بیشتر از یک واحد و ورمی کمپوست آن تا حدود ۲۰ درصد خاک گلدان است. در صورتی که از خاک فقیر برای نگهداری این گیاه استفاده کنید برگ های سرخس زرد شده و ریزش پیدا می کند. تعویض خاک و گلدان سرخس به صورت سالیانه توصیه می شود. به علاوه توصیه می کنیم از لیکا به عنوان زهکش گلدان سرخس استفاده نکنید؛ زیرا موجب پوسیدگی ریشه و از بین رفتن گیاه شما خواهد شد.
نکات
این گیاه به راحتی می تواند هوای داخل منزل را تصفیه نماید بدون اینکه هیچ گونه حساسیتی ایجاد کند، زیرا برای حیوانات و انسان ها به هیچ وجه سمی نیست.
یکی از مشکلات رایج سرخس شمشیری در زمان آبیاری آن می باشد که ممکن است آب روی برگ های آن بریزد، اینکار باعث خشک شدن آنها می شود، بنابراین از گوشه گلدان تنها خاک را آبیاری کنید.
اگر برگ های گیاه سرخس شما قهوه ای شدند، نشان از کمبود رطوبت و آبیاری کم دارد، همچنین قرارگیری در نزدیکی وسایل گرمایشی و سرمایشی نیز می تواند منجر به این مشکل شود.
هر ساله در فصل بهار با بزرگ شدن سرخس یا بیرون زدن ریشه های سرخس می توانید اقدام به تعویض گلدان نمایید که مانند سایر گیاهان آپارتمانی باید گلدان انتخابی زهکشی مناسبی داشته باشد.
در زمان آبیاری سرخس باید به قدری آن را آب دهید تا به ریشه هم برسد، در عین حال حتماً گلدان سرخس باید زهکش مناسب داشته باشد تا آب درون آن تجمع نکند.
برای داشتن ظاهری پرپشت تر، می توانید سرخس خود را هرس کنید، در فصل بهار برگ ها و شاخه های آسیب دیده اش را جدا کنید تا انرژی آن هدر نرود.
سوالات متداول
سرخس به میزان رطوبت بسیار حساس هست و درصورتی ک رطوبت مورد نیازش تامین نشود برگها زرد شده و می ریزند. برای تامین مناسب رطوبت بایستی آبیاری را منظم انجام داده و مه پاشی رزوانه اول صبح رافراموش نکنید.
عموما سرخسها در فضاهایی با نور روشن و غیر مستقیم خورشید بهترین رشد را نشان می دهند. نگه داری سرخس در فضاهایی با سایه زیاد می تواند باعث نازک شدن برگ ها شود. علاوه براین تابش نور مستقیم خورشید باعث سوختگی برگها می شود. پس همیشه مراقب باشید که شرایط نوری را به خوبی کنترل کنید تا آسیبی به گیاهتان نرسد.
بهترین دما در شب برای سرخس 18 درجه و در روز تا حداکثر 35 درجه سانتی گراد می باشد. باید توجه داشته باشید که دماهای پایینتر از 5 درجه سانتی گراد برای سرخس اصلا مناسب نیست.
با یستی توجه داشته باشید که سرعت رشد در سرخس بسیار بالاست و برای داشتن گیاهی با برگهای جوان و رشد خوب بایستی هرس مناسب انجام دهید. برگهای پیر و قدیمی و برگهایی که ظاهر مناسب ندارند را مرتبا هرس کنید.
بجای دستگاه بخور می توانید از مه پاشی روزانه اول صبح استفاده کنید تا رطوبت برگها تامین شده و از زرد یا قهوهایی شدن برگها و ریزش آنها جلوگیری کنید. اما در صورتی که تنش شدید رطوبتی برای گیاهتان به وجود آمده باشد میتوانید با این روش مقداری از تنش را کاهش دهید.
به طور معمول سرخس ها در رویشگاه بومی خود در طبیعت شرایط سایه دار و مرطوب را تجربه می کنند ودر صورتی که در منزل در شرایط خیلی کم نور قرار بگیرند و نیاز نوری آن ها تامین نشود برگهای خود را از دست می دهند. بایستی سرخس خود را در فضایی قرار دهید که چند ساعت در روز نور فیلتر شده و مناسب در اختیارش قرار بگیرد. همچنین دقت کنید که گیاهتان در معرض نور شدید قرار نگیرد زیرا باعث از بین رفتن برگها خواهد شد.
به طور کلی سرخس ها علاقه ایی به دمای خیلی پایین ندارند و سرخس های مناطق گرمسیری به دمایی حدود ۱۵ تا ۲۱ درجه علاقه دارند.
برای رشد مناسب گیاه سرخس خود می توانید هر دو هفته یا چهار هفته از کود های معمول همراه با آبیاری برای گیاهتان استفاده کنید. در زمستان کود دهی را متوقف کنید و فقط اسپری برگی آب انجام دهید.
درصورتی که ریشه گیاهتان از ته گلدان خارج شده باشد بایستی گیاه را به گلدانی با سایز بزرگتر منتقل کنید. در صورتی که ریشه از انتهای گلدان خارج نشده بود میتوانید سطح بالایی خاک را برداشته و با خاک مناسب جدید جایگزین کنید.
شما میتوانید با کلیک کردن روی این لینک با رزرو گیاه پزشکی با گیاه پزشکان حرفه ایی مجموعه رضوانی ارتباط بگیرید.




